Bant Mag // 8 

That would make a great content for a VH1 show, right next to One hit wonders of the 90s and Hip Hop Wonders. Well, perhaps not.  Even so, the list you’re about to encounter is one eccentric Cannes line-up for sure. Caméra d’Or, namely the Golden Camera Award is given to a director’s first feature film for theatrical screening (whatever the format; fiction, documentary or animation) of 60 minutes or more in length. The award was created by Gilles Jacob in 1978, the year he was appointed Director-General, along with the Un Certain Regard selection he created that same year. The 20+ list includes some infamous, some surprising and some ‘what on earth is he doing here’ directors. And since this is not a Cannes-promo per se, you will read my hotshots selection of Caméra d’Or winners and their recent whereabouts. (And at the risk of sounding crass, most of the names left uncovered here are better left for discussion in academic circles. Remember, we’re aiming for VH1, kids.)

1984 – Stranger Than Paradise, Jim Jarmusch

If Paul Auster is the archetypal New York writer, than I’d have to go with Jim Jarmusch as the archetypal New York director, provided that Woody Allen has relocated his helm in Europe in the past few years. Though not from New York, Jarmusch attended Columbia University as well as NYU’s Tisch School of the Arts (he was kicked out before graduating, on the account that he was misusing scholarship funds) befriending Tom DiCillo, Sara Driver and Spike Lee along the way.The crownless king of American independent cinema along with Hal Hartley and Todd Solondz, Jim Jarmusch was perhaps first discovered in Cannes. After his first film Permanent Vacation failed achieving positive reviews and was not released theatrically, Jarmusch went on to direct his second movie, which incidentally was his first breakthrough. The acerbic road movie, Stranger Than Paradise was shot on 125,000 dollars, and paved the way to many discerning art house movies. Since then, Jarmusch has directed favorites such as Down by Law, Night on Earth, Dead Man, and the more recent Ghost Dog: The Way of the Samurai, Coffee and Cigarettes (the former short, turned into a full feature film in 2005), Broken Flowers and Limits of Control. He is now shooting Only Lovers Left Alive with Tilda Swinton, John Hurt and Mia Wasikowska. In the meantime he is working on a documentary about the rock band The Stooges and co-writing a non-traditional opera about Nikola Tesla.

All of his deadpan but nonetheless arresting movies all exude the cool and blasé attitude of anything-South-of-14th-Street. So, what else has he been up to since 1982? Well, he stopped drinking coffee in 1986. Allegedly he still smokes, though I’d think he quits smoking multiple times a day, everyday.

1988 – Salaam Bombay!, Mira Nair

A favorite of Indians and non-alike, Mira Nair is not just a funny Eastern counterpart of Nora Ephron but also a Harvard graduate, a highly respected Caméra d’Or winner and an Academy Award nominee. A New York resident she has directed several films including Mississippi Masala, Monsoon Wedding, Namesake, Vanity Fair winning her fair share of awards along the way.

1992 – Mac, John Turturro

What Tom Waits is to Jarmusch, John Turturro is to Spike Lee. A real thespian, and a true Brooklynite, Turturro has appeared in Spike Lee’s movies more times than any other actor. And it is fair to say that his portrayal of the harried racist Pino in Spike Lee’s Do The Right Thing was his life-changing debut. Since then, he has directed a few award-winning films such as Illuminata (1999) which was nominated for a Palme d’Or, starring Turturro’s actress wife and mother of two Katherine Borowitz Romance and Cigarettes (2005), Passione (2010) and Fading Gigolo, which is in pre-production. With all due respect, it is hard to refrain from admitting that Turturro is a thespian more so than a helmer. And he has the awards to back that claim: a Best Actor from Cannes and a David di Donatello for his role in Barton Fink among others for his roles in The Quiz Show, The Good Shepherd and the television series Monk.

1995 - White Balloon, Jafar Panahi

The neorealist Persian director Jafar Panahi won his Caméra d’Or in 1995 with White Balloon. However, it wasn’t his only award from Cannes. In addition to two FIPRESCIs, a Silver Bear, a Golden Tulip as well as awards by organizations such as UNICEF, Amnesty International, Panahi won his second Cannes award, Un Certain Regard Jury Prize for his 2003 film Crimson Gold. His films evoke the humanitarian impulses of all, bringing to light the injustice and inequality Iranian women face everyday.

On 20 December 2010, Panahi was handed a six-year jail sentence and a 20-year ban on making or directing any movies, writing screenplays, giving any form of interview with Iranian or foreign media, not to mention a ban on leaving the country. Even so, he shot –or left the camera on record– in his home for his 2011 pseudo-film-documentary This Is Not a Film. He has triggered an international uproar in the film circles with heavyweights like Joel & Ethan Coen, Francis Ford Coppola, Robert De Niro, Jim Jarmusch, Ang Lee, Richard Linklater, Terrence Malick, Robert Redford, Martin Scorsese, Steven Soderbergh, Steven Spielberg, Oliver Stone, Sean Penn and Harvey Weinstein in addition to over 50 Iranian filmmakers. And on a different note, he has not been able to attend Cannes for the last few years.

2005 – Me and You and Everyone We Know, Miranda July

It is imperative to note that Miranda July shared this award with the Sri Lankan director Vimukthi Jayasundara for his film The Forsaken Land (Sulanga Enu Pinisa). Born Miranda Jennifer Grossinger, she uses the surname ‘July’ as a reference to a character from the fanzine that she co-created with a friend Johanna Fateman of the band Le Tigre. Rumor has it that July had admitted never having worked a day job since she was 23 years old. Though she has been published, performed in videos, and even produced an LP before, she won the Caméra d’Or in 2005 for Me and You and Everyone We Know, which continued on the win countless awards. Since then being the over-achiever indie performance artist that she is, July has published six books, two albums, two EPs and several short films.

2008 – Hunger, Steve McQueen

Not to be mistaken for the actor also known as ‘the essence of cool,’ this British filmmaker/artist, holder of a CBE, recipient of the 1999 Turner Prize have been on the hall of fame of the art scene for over two decades. His Caméra d’Or winning film Hunger was followed by this year’s Shame featuring the actor du jour Michael Fassbender. While his artsy caliber is off the charts, his latest film Shame makes one question whether he has read or seen Bret Easton Ellis’ American Psycho. And, a few more things better left unsaid…

Bant Mag 2 (Aralık, 2011)

Bırakın gelmiş geçmiş en iyi Wall Street filmi olmayı, ‘Margin Call’ son dönemde Hollywood’dan çıkan en iyi film olabilir. Neredeyse tamamı, sıradan bir New York gökdeleninin bilmemkaçıncı katında standart bir ofisin dört duvarı arasında geçen film, birebir yaşanmış bir olayı anlatmasa da 2008’deki ekonomik krize sebep veren olayları en ilginç şekilde ortaya koyuyor. İnternet yüzünden (hep suçlanacak biri var sevgili okur) korkutucu derecede kısalmış dikkat süresine sahip biri olarak ben bile bir saniye dahi ekranda olup bitenden kopmadıysam bu film görevini fevkalade yapmış demektir. Kadro da Robert Altman’ı akla getirecek kadar iddialı, ki bu noktada saymak boyun borcu: Jeremy Irons (özlemiştik), Kevin Spacey (‘Life of David Gale’den beri hiç bu kadar iyi oynanamıştı [Richard 3’e gidemedik pek sevgili IKSV Lale Kart sahipleri bilet bırakmadığı için]), Stanley Tucci (Jeremy Irons olmasa filmin en cool’u o olurmuş), Paul Bettany (Jennifer Connely mi en güzel Paul Bettany mi en yakışıklı karar veremiyorum), Demi Moore (Ashton mı daha sıkıcı Demi mi ona da karar veremiyorum) ve dizi dünyasından sevdiğimiz Simon Baker (Mentalist), Zachary Quinto (Heroes) ve Penn Badgley (Gossip Girl).

Tahammül sınırlarını zorlayacak derecede çok parantezli bu yazıyı okuduğunuz için teşekkürü borç bildiğimden, Margin Call hakkında bilmediğiniz 2 şey hediyem:

1. Filmin yazarı ve yönetmeni J. C. Chandor’un babası 40 yıl boyunca Merrill Lynch’te çalışmış.

2. Jeremy Irons’ın canlandırdığı CEO karakterinin ismi John Tuld iken, Lehmann Brothers’ın eski patronunun ismi Dick Fuld. 

Bant Mag 1 (Ekim, 2011)

Bill Cunningham, New York’un ta kendisi desem çok da abartılı olmaz sanırım. 50 seneyi aşkın bir süre boyunca ismi, konumu ve gücünden bağımsız yalnızca üzerindeki kıyafetler sebebiyle insanları -daha doğrusu giysileri- fotoğraflamış bir isim Bill Cunningham. New York Times’ın “On the Street” (Sokakta) bölümünden sorumlu, 3 dolardan pahalı yemeklere, evde mutfağa, banyoya hatta giysi dolaplarına muhalif bir fotoğrafçı aynı zamanda. Anna Wintour’un “hepimiz Bill için giyiniyoruz” dediği, daha defilelerde fotoğrafçı bulunmazken, podyumu ve seyircilerin fotoğrafını çekip onları sokaktaki insanlar ile yanyana koyan; Carnegie Hall’un son kiracılarından 80’ini devirmiş, daima güleryüzlu bir New Yorklu. Hic evlenmemiş, hatta hic iliskisi bile olmamış, bunun sebebini de çalışmaktan vakit kalmamasına bağlayan, tüm bunları birarada düşündüğünüzde insandan ziyade bir androidi ya da bir süperkahramani andıran biri. Tıpkı New York gibi, nev-i şahsına munhasir…

Bant Mag 1 (Ekim, 2011)

Soderbergh’in virüsü

Dünyadaki herkes Kevin Bacon’a maksimum 6 derece ile bağlantılıdır diye bir teori vardı. Vh1 televizyonu programlarından birinde miydi yoksa Malcolm Gladwell’in kitaplarından birinde miydi şu anda tam olarak hatırlayamıyor olsam da -ve artık hafızamızı google.com’a teslim ettiğimi kabul etmek istemediğim bu sonbahar gününde- bu gereksiz gibi görünen girişin ardından, siz vefakar Bant Dergisi okuyucularına Steven Soderbergh’in son numarasından biraz bahsetmek istiyorum.  Bu teoriye göre,  hangi dönem ve menşeiden olursa olsun oyuncuların her biri en fazla 6 atlayış ile Kevin Bacon ile buluşabiliyor. Aynı şekilde dünyanın neresinden olursa olsun her insan maksimum 6 tanışıklık derecesiyle başka bir birey ile ilişkilendirilebiliyor. Yani ben de sen sevgili okuyucu ile aslında tanışıyor sayılabiliyorum. (Bu vesileyle bundan sonra yolda gördüğünüzde bi selam verirsiniz artık.) Soderbergh’in “Contagion”ı da işte bana bunu hatırlatıyor. Virüs gibi insanoğlu. Gwyneth Paltrow, Hong Kong’a gidiyor, domuz yiyor, o domuza virüsü bulaştıran yarasa, Paltrow sayesinde dünyanın 6 bir yanına ulaşıyor ve bir de bakmışız Kate Winslet ölüm döşeğinde, Matt Damon yasta, Jude Law bir İngilize yarışır şekilde yamultulmuş dişleriyle bilgisayar başında, dünya güzeli Marion Cotillard da Angelina Jolie misali Çin’in ücra köşesinde çocuklara resim dersi veriyor. Evet sevgili okur, ben size bir filmi daha anlatmamış olmanın gururuyla bu satırları yazarken, siz de birazcık “Contagion” filmine merak uyandırabildiysem bunu kar sayıp, sırf geniş ünlü kadrosu sebebiyle bu filmi gönül rahatlığıyla seyredebileceğinizi belirtmek istiyorum. Bol filmli bir kış dileklerimle.

Bant/ Mayıs, 2011

Dansın üçten fazla boyutu olabileceğini kanıtlayan yüce insan: Pina Bausch hakkında bir film.

Avatar’ı seyretmemiş azınlığın gururlu bir mensubu olarak itiraf etmem gerekiyor ki Wim Wenders’ın ”Pina 3D”si seyrettiğim ilk üç boyutlu filmdi. Tabii çeşitli yılbaşı eğlencelerinde bakkaldan alınma / gazeteden çıkma üç boyutlu gözlük kullanma deneyimim olmadı değil ama bu bir hayli değişik bir meretmiş.

Öncelikle bu son teknoloji üç boyutlu sinema gözlüklerini numaralı gözlüğün üzerine takabiliyorsunuz. Biraz ağır ve iki saatin sonunda burnunuzda his kaybı olmuyor değil ama enteresan bir deneyim yine de. ‘Ohoo biz üç boyutlu çok film seyrettik’ diyenleriniz vardır aranızda, ama peki Wim Wenders’ın üç boyutlu film seyretmek için sinemadaki en favori koltuğunun neresi olduğunu da biliyor musunuz? Hah, işte. Bu yazıyı buraya kadar okumuş olmanın bir mükafatı da bunu öğrenmek olacak sevgili Bant okuyucuları. Ama henüz değil… 

Wim Wenders 2009’da Pina Bausch ile birlikte ”Pina 3D” üzerinde çalışmaya başlıyor.  Ama 2009’un Haziran ayında, Bausch’a kanser teşhisi konuluyor ve dansçı beş gün içinde hayata veda ediyor. Modern dansı, modern dans sevmeyenlere bile sevdirebilecek biri Pina Bausch. Ölümünde de hayatında olduğu kadar insanları etkileyebilme gücüne sahip bir koreograf, dansçı, sanatçı; sevgili, anne, arkadaş ve her şeyden öte üstün insan. Modern dansı tiyatroyla buluşturan, dansçılarını konuşturan, hatta performansın yapıldığı ülkenin dilinde konuşturan bir koreograf. Filmde de yer alan kimi yirmiküsur sene Bausch ile çalışma şansı yakalamış dansçılardan edinilen izlenim bu yönde. Bausch’un tek bir stile ya da tarza bağımlı kalmadan sürekli kendini ve çevresindekileri yeni, farklı şeyler denemeye ve sürekli gelişmeye motive eden sayılı sanatçılardan biri olduğunu bir kez daha anlıyoruz bu filmle. Pina Bausch’un yarattığı oyunlardan birini seyretme şansını yakalamış şanslı kişilerden biri olarak, bu filmi ve/veya yakalarsanız bir oyununu mutlaka seyretmenizi tavsiye ediyorum. Ha, ama bu film üç boyutlu olmasa da olur muymuş? Muhtemelen olurmuş, ama günümüz üç boyutlu film çekme furyasında hakkıyla kotarılmış bir film olduğunu da söylemem gerek.

Ve sonlara yaklaşırken, başta verdiğim sözü tutmak adına sizlere Wim Wenders’ın üç boyutlu film seyretmek için en uygun bulduğu koltuğu açıklıyorum: Beşinci sıra, ortalardan. Zamanında yazmıştım, eş dost arasında yer yer esefle anılmama sebep olan bir huyum var, filmleri en önden seyretmek. Kimi sinemada bildiğiniz işkenceye dönüşebiliyor bu ama bu da kapitalist düzenin sinema salonlarına gereğinden ve haddinden fazla seyirci doldurma çabasından mütevellit. Yoksa nerede o Emek Sineması’nın ilk sırası. Boyun fıtığı riski yaşatmayan uzaklıktaki koltuklar. Evet sevgili okuyucu, önden seyretmenin de bir adabı var. Ha bu arada unutmadan Wim Wenders iki boyutlu filmleri (o da neyse?) seyretmeyi en tercih ettiği sıra en ön. Adam haklı beyler…

Bant/ Mayıs, 2011

Lawrence Casdan’ın 1983 yapımı ”The Big Chill”ini hatırlatan ”Le Petits Mouchoirs” bir saat daha kısa olsaymış, neler neler olacakmış sevgili sinemaseverler.

Guillaume Canet’nin üçüncü uzun metraj filmi ”Le Petits Mouchoirs” sevgilisi Marion Cotillard’dan tutun, François Cluzet, Jean Dujardin ve Benoit Magimel’e, Fransız sinemasının son dönem popüler oyuncularından oluşan kalabalık bir kadroya sahip. Film, 60lar ve 70lerin favorilerini barındıran soundtracki ve tabii ki deniz, güneş ve tatil havasıyla iyi hoş, ama gerçekten tasavvur edemeyeceğiniz kadar uzun.

Hikaye, otuzküsur yaşında bir arkadaş grubunun yaz tatili hakkında. Her sene yaptıkları bu tatil, grup elemanlarından Ludo (Jean Dujardin) motor kazası geçirip yoğun bakımlık olunca bir an sekteye uğrayacakmış gibi görünse de, kalsalar da Ludo’ya bir faydaları olmayacağı konusunda fikir birliğine ulaşılır ulaşılmaz başlıyor. Tatil önemli tabii… Bir de bu Fransızlar bizim gibi öyle bayram tatili köprüleri kurarak kotarılan on günlük tatil yapmıyorlar, bildiğin minimum bir aylık sefa.

Tatil başlıyor ama dert bitmiyor. Ekibin evli çocuklu Vincent’ı, yine evli çocuklu Max’a aşıktır. Max bu durumdan en homofobik Türk insanından bile daha hoşnutsuzdur. Etnolojist Marie (Marion Cotillard) desen, esrar içip, çeşitli gençlerle yatıp kalkıp en bağlanma sorunlu erkekten bile hoyrat bir hayat yaşamaktadır. Antoine (Laurent Lafitte) ve Eric (Gilles Lellouche) bitmiş ilişkilerinden muzdarip mızlanmaktan başka çok bir şey yapamamaktadır. Açıkça söylemek gerekirse, Fransız sinemasının çok alışık olmadığı bu disfonksiyonel ‘ensemble’ komedi-drama, İtalyanların son dönemde epey iyi başardığı, Amerikan sinemasının da artık suyunu çıkardığı bir tarz olarak iyi yapılmadığında uçup gidiyor insan aklından. Gerçi, buradaki esas sorun, filmin haddinden uzun olması. Yoksa müzikler şahane, komedi desen filmin aslında bitmiş olması gereken 100üncü dakikasına kadar yerinde. Ama işte o ekstra 50 dakika insana temiz havaya özlem duygusundan başka bir şey vermiyor.

Ha bir de unutmadan, filmin en ilgi çekici karakteri esasında oyuncu olmayan, istiridyeci Jean-Louis (Joël Dupuch). Gerçek hayatta da balıkçılık yapan Dupuch, ünlü oyuncu kadrosunun arasında şapka çıkartılacak bir performans sergiliyor. (Kanımca hayli sakil bir tabir olan ‘şapka çıkartma’yı bir daha kullandığımı görürseniz bilgisayarımı elimden alın e mi?)  

Bant/ Ocak, 2011

Ne varsa gençlerde var.

Mia Wasikowska: Alice Harikalar Diyarı’ndan Charlotte Brontë uyarlamasına 6 senede şöhret

 ‘Interview with the Vampire’la şöhrete koşan Kirsten Dunst ya da ‘E.T.’deki performansıyla bir neslin çocukluğunu şenlendiren, seneler sonra halen favori olmaya devam eden Drew Barrymore zamanının çocuk süperstarlarıydı. Genç yaşta şan şöhretin iki aktrise de ne kadar faydası dokundu tartışılır ama günümüz genç süperstarları için durum epey farklı gibi görünüyor.

Şimdiki çocuklar harika iddiası değil bu. Dönemin şartlarıyla alakalı sanıyorum. Artık her şey daha ortada. Özel hayat kavramı evriledursun, faka basmak artık çok daha kolay. Bkz. Britney Spears, Lindsay Lohan… İpin ucunu kaçırmak artık daha kolay, çünkü her hata, her frikik anında manşete taşınıyor. Konumuz gençlik nereye koşuyor tartışmasına dönmeden, esas sebeb-i ziyaretimizi açıklayayım. Konumuz, Mia Wasikowska. İlk büyük beyaz perde performansını geçtiğimiz sene Tim Burton’ın ‘Alice in Wonderland’iyle yapan ve 21 yaşına yeni giren Wasikowska, fotoğrafçı bir annenin ve ressam bir babanın üç çocuğundan biri. Avusturalya’da doğup büyüyen genç aktris, gerçekçi Amerikan aksanıyla olduğu kadar, mükemmel taklit yeteneğiyle yönetmenleri, canlandırdığı karakterlere kattığı enerjiyle de seyircileri etkisi altına almayı başarıyor.

Amerika’da kameranın karşısına ilk defa HBO dizisi ‘In Treatment’ta Gabriel Byrne’e karşı oynadığı intihara meyilli Sophie karakteriyle çıktı. Dizideki rolü için bir süreliğine Los Angeles’a taşınan Wasikowska hemen sonra Edward Zwick’in ‘Defiance’ında ufak, Mira Nair’in ‘Amelia’sında da büyük bir rolle yer aldı. Yine 2009’da Hal Holbrook ile beraber Scott Teems’in ‘That Evening Sun’ında oynadı. Sissy Spacek’e benzeyen otantik Güneyli aksanına sahip bir aktris peşinde olan Teems, uzun arayışlardan sonra filmdeki tek Amerikalı olmayan oyuncu olarak Wasikowska’yı seçti.

‘That Evening Sun’dan sonra Wasikowska’nın kısmeti iyice açıldı. Şahsen çocukken defaatle –hatta annemi ve teyzemi dehşete gark edecek kadar çok defa- seyrettiğim ‘Alice in Wonderland’de başrolü kaptı. Kendisinin de Lewis Carroll’un hikayesine çocukluktan kalma özel bir bağı olduğunu ifade eden sanatçı, bu filmde Johnny Depp, Helena Bonham Carter gibi rüştünü ispat etmiş oyuncularla bir arada rol aldı. Filmin büyük bir kısmı ‘greenbox’ta çekilmiş olsa da Wasikowska bir an bile rol arkadaşlarından aşağı kalmayacak kadar iyi performans sergiledi.

Yakında Türkiye’de de gösterime girecek olan ‘The Kids Are All Right’ta lezbiyen çift Anette Benning ve Julian Moore’un suni döllenme yoluyla sahip olduğu iki çocuktan birini canlandıran Wasikowska, tasviri zor bir enerjiye sahip. Bir yandan her canlandırdığı karakteri sanki kendini oynuyormuşçasına doğal ve rahat taşırken bir yandan da yılların deneyimiyle gelen mükemmeliyet barındırıyor.

Wasikowska Gus Van Sant’ın 2011’de piyasaya çıkacak olan filmi ‘Restless’ta başrolde yer alıyor. Bu filmde oynamak için Robert Redford’ın ‘The Conspirator’ında oynama şansını reddettiğini de söylemeden geçemiyorum. (Ben şahsen oyuncu olsam Redford ile çalışmayı ‘Good Will Hunting’ ve ‘Paranoid Park’ bir yana ‘Gerry’ ve ‘Last Days’ gibi insan doğasına aykırı filmler çekebilmiş bir yönetmenle çalışmaya bin defa tercih ederdim. Ama malumunuz ben ne oyuncu ne de 21 yaşındayım.) ‘Restless’ta ölmek üzere olan 16 yaşındaki bir genç kızı canlandıran Wasikowska’nın bir diğer gelecek filmi de Cary Fukanaga’nın gotik ‘Jane Eyre’ uyarlaması. Şu ana kadar defalarca sinemaya adapte edilmesine rağmen hiçbir zaman romantik dönem filminden öteye geçemeyen Charlotte Brontë romanı bu sefer enteresan olacağa benziyor.

Wasikowska, ‘Jane Eyre’deki rol arkadaşı Michael Fassbender ile henüz prodüksiyonu başlamamış olan bir Jim Jarmusch filminde yer alacak. Tilda Swinton ve John Hurt’ün de oynayacağı bu filmin müzikle alakalı olacağından başka pek bir bilgi henüz yok. Prodüksiyonu henüz başlamamış olan bir diğer Wasikowska filmi de Steven Shainberg’ün ‘Big Shoe’ isimli komik dramı.

Ne varsa gençlerde var diye başlamıştık, az zamanda çok iş diye bitirelim. Mia Wasikowska ilk paragrafta bahsettiğim aktrislerden ayrılıyor. Yetenek, başarı ya da güzellik olarak kim kimden üstündür tartışılır elbette ama Wasikowska’yı Kirsten Dunst ve Drew Barrymore’dan ayıran çok önemli bir detay var. O, Dunst ve Barrymore’un aksine çocuk yaşta beyaz perdeye yansıyan aktrislerden değil. Hatta 15 yaşına kadar oyuncu olmak gibi bir niyeti bile olmamış. 14 yaşına kadar profesyonel balerin olma hedefi varmış. Fotoğrafçı bir anne ve ressam bir babanın çocuğu olması mutlaka onun görsel sanata olan ilgisini artırmıştır ama şöhretinde şansın da büyük rol oynadığını iddia etmek yanlış olmaz diye düşünüyorum. Yolu açık olsun.

Bant/ Aralık, 2010 

Hollywood oyuncuları gerçekten nasıl yaşıyor merak ediyorsanız aradığınız film budur.
Cevap ne mi? Arada bir yerde işte.

Siz yoksa hala People ya da Us Weekly gibi dergilere mi bakıyorsunuz. Sofia Coppola, ‘E! True Hollywood Story’nin sanatçı ismine gerek olmayanını gözlerinizin önüne getirdi bile.

Somewhere’in yönetmeni Sofia Coppola ile Jeffrey Eugenides’in romanı ‘Virgin Suicides’ı sinemaya taşıdığında tanışmıştım. Kitaba hayran kalıp, filmi büyük beklentilerle seyredip aynı o boyutta bir hayal kırıklığıyla ayrılmıştım. Sofia Coppola’nın sonraki filmleri ‘Lost in Translation’ ve ‘Marie Antoinette’i de seyrettikten sonra bu filmi daha aşağı çekilmiş bir beklenti düzeyi ile seyrettiğimi itiraf ediyorum. Film, seyredenlerin yarısının ‘bu ne yahu?’ diğer yarısının da ‘harika bir film’ diye ayrılacağı bu film benim de fikirlerimi ikiye böldü diyebilirim. Seyrederken, ‘eeee?’ dedirtip, üzerine uyuduktan sonra ‘o kadar da fena değildi sanki’ dedirtti.

Johnny Marco (Stephen Dorff) Los Angeles’ta pek çok ünlünün mesken edindiği, John Belushi ve Helmut Newton’un öldüğü meşhur Hotel Marmont’ta yaşamaktadır. Siyah spor arabası, striptizciler, ödül törenleri, basın toplantıları ve bol miktarda alkol eşliğinde sürdürdüğü bu hayat şatafatlı olduğu kadar sıradan ve monotondur aslında. Ayrıldığı karısı süresi ve istikameti belirsiz bir yolculuğa çıkıp 11 yaşındaki kızları Cleo’yu (Elle Fanning) ona bırakınca bu hayat striptizcilerden arınsa da aynen devam eder. Tıpkı çoğu Hollywood aktörü ve aktrisininki gibi.  

‘Somewhere’ bir bakıma ‘Lost in Translation’ın daha içten, daha gerçekçi versiyonu. Şöhret ve paranın saadet ve sevgi getirmediği sinema dünyasında, film bitip de kapılar kapandığında yalnızlık gerçeğiyle karşı karşıya gelen ve bu durumla ne yapacağını bilemeyen yakışıklı oyuncunun hayatı bu. Lüks otel odalarında, oda servisi ile sürdürülen yapay bir hayat. Bu hayatı, çocukluğunun büyük bir kısmını babası Francis Ford Coppola ile dünyanın çeşitli otellerinde geçiren Sofia Coppola anlatmasın da kim anlatsın?

Filmin yıldızı kesinlikle 12 yaşındaki Elle Fanning. Sinema dünyasına 2 yaşındayken ‘I am Sam’de ablası Dakota Fanning’in küçüklüğünü canlandırma rolüyle adım atan, Elle Fanning, ablası kadar dışa dönük müdür bilinmez ama gelecek vadettiği kesin. Fanning, kendine güveni ve belki de oynadığı role kendi hayatından olan aşinalığıyla tam anlamıyla oturuyor. Öte yandan Stephen Dorff canlandırdığı karakterin çaresizliğini ve amaçsızlığını başarıyla seyirciye hissettirdiği gibi amaçsızlık dışında halet-i ruhiyesine dair fazla bir ipucu vermiyor. Johnny Marco karakterinin ve hayatının monotonluğu, kameranın minimal hareketi ve sahnelerde uzun uzadıya kalışıyla iyice gözümüze sokuluyor ve filmin başındaki otel odası sahnesinde tepeden sallanan mikrofon filme acemi kokusu sindiriyor olsa da filmin görüntü yönetmenleri, özellikle havuz başı ve su altı sahneleriyle becerilerini ortaya seriyor.

Film, Amerikan sinemasında alışılanın aksine, Avrupa sinemasının özellikle 60’lardaki sadeliğini ve minimalizmini yaşatıyor. Son dönemde Amerikan indie sinemasının bize itelediği ‘hayattan kesit’ filmlerinin başarılı bir örneği. En nihayetinde ‘Somewhere’, Coppola’nın bugüne kadarki en içten ve kişisel filmi.

Bant/ Aralık, 2010

Film bittikten sonra ekranda kadronun isimleri akmaya başladığında yerinden kalkıp  sinemadan çıkmak ‘emeğe saygısızlıktır’ derler. Belki de bir tek bana böyle bir şey söylendi, ya da belki rüyamda görüp gerçek sandım, emin değilim. Ama kimi film o jenerik çıkmadan ‘bitse de gitsek’ hissi verirken bazıları da insanı o rahatsız sinema koltuğuna zımbalanmışçasına hareketsiz bırakır. İşte Gregg Araki’nin son filmi de bu seyirciyi koltukla bir edenlerden.

Gregg Araki’ye hangi filmi olursa olsun o filmi seyrettiğiniz süre boyunca sizi eğlendireceğine dair güvenmemek elde değil. Güzel insanlar, canlı renkli yakın planlar, daima absürt bir hikâye, tırnak içine alınası replikler, uzaylılar, tarikat liderleri, mesihler, hayvan maskeli adamlar… Normal hayatta görmeye alışık olmadığımız türlü karakter ve entrika. Ha bu demek değil ki ‘Kaboom’u seyreden herkes filme bayılacak. Yeri gelmişken, bir anımı paylaşayım, doksanbilmemkaç senesinde Quentin Tarantino’nun ‘Pulp Fiction’unu seyretmeye gittiğim bir İstanbul sinemasında filmin yarısı olmadan seyircilerin yüzde yetmişi salonu terk etmişti. Ben ve benimle filmi seyretmeye gelmiş kişilerin kahkahaları salonda yankılanıyor olsa da belli ki bizim beğeni standardımız genel kanıya ters düşüyordu. Sonraları zamanın MTV jenerasyonu ya da Douglas Coupland’ın deyimiyle ‘X jenerasyonu’nun favori filmlerinden biri oldu çıktı ‘Pulp Fiction’.

‘Pulp Fiction’dan bir sene sonra da Gregg Araki ile gıyaben tanışmama sebep olan filmi ‘The Doom Generation’ çıktı. ‘The Doom Generation’ gişe rekoru olarak adlandırılabilecek geniş çaplı bir başarı elde etmese de Araki’yi kült yönetmenler kategorisine soktu. Muhtemelen o noktaya kadar ‘The Living End’ (1992) ve ‘Totally F***ed Up’ (1993)adlı filmleriyle gayler ve ufak çaplı entel video kiralama dükkanı fanatikleri dışında pek seyirciye ulaşamayan Araki’nin artık müdavimleri oluşmuş oldu. Daha sonra yaklaşık iki senede bir yine bu müdavimleri mutlu edecek ‘Nowhere’ ve ‘Splendor’ filmlerini çeken Araki, 2004’te neredeyse hâlâ kare kare hatırladığım ‘Mysterious Skin’i çekti. Konusu ve karakterleri itibariyle Gregg Araki’nin ‘seks, uyuşturucu ve rock&roll’ misali takılan partici gençlerinin aksine melodramatik bir hikayesi olan ‘Mysterious Skin’ ve 2007’deki sabun köpüğü ‘Smiley Face’ filminden sonra Araki ‘Kaboom’ ile eski tarzına geri döndü.

 ‘Kaboom’ Araki’yi seyircilerine ve müdavimlerine sevdiren tüm özellikleri taşıyor. Son birkaç senedir Amerikan bağımsız sinemasında moda olan hayattan ‘kesit’ hikayelerinin aksine, başından sonuna bir moda dergisi çekimi misali patlak renkli kıyafetler, maviötesi gözler, parlak ve kaslı vücutlar, gerçekdışı ve gitgide acayipleşen bir hikaye var ‘Kaboom’da. Film ilerledikçe seyirciyi meraktan meraka gark eden ve en sonunda ‘yok artık!’ dedirtecek kadar fantastik bir hikaye bu. Filmin parlayan başrol oyuncusu Thomas Dekker, seksüel tercihini henüz yapmamış Smith rolünde kendini ilk dakikadan itibaren sevdiriyor. Smith’in en yakın arkadaşı Stella rolündeki Haley Bennett da görevini başarıyla yapıyor ama filmin en dikkat çekici karakteri kendine güveni ile parlayan London rolüyle Juno Temple. Gregg Araki’nin favori oyuncularından James Duval (‘Totally F***ed Up’, ‘The Doom Generation’ ve ‘Nowhere’) sahnesi az ama görevi çok, The Messiah (Mesih) rolüyle gözden kaçmıyor.

‘Kaboom’ yurdumuzda gösterime girer mi bilinmez ama, 2010 Filmekimi’nin kanımca seyretmesi en zevkli filmlerinden biriydi. Artık ne yapıp edin, bir şekilde bulup seyredin. Benden söylemesi.

Bant/ Kasım, 2010

Amerikan bağımsız sinemasının ‘Mumblecore’ adıyla anılan alt kategorisine bir türlü ısınamadım. ‘Funny Ha Ha’ isimli filmin yönetmeni Andrew Bujalski tarafından ilk kez 2005’te kullanılan ve aslında tonmeister Eric Masunaga’nın uydurduğu bu kelime, düşük bütçeli, yirmili yaşlarında karakterleri konu alan, amatör aktörlerin doğaçlama takıldığı filmleri tanımlıyor. Bujalski’nin başı çektiği ‘mumblecore’cu yönetmenler arasında Lynn Shelton (‘Humpday’ 2009), Barry Jenkins (‘Medicine for Melancholy’ 2009), Aaron Katz (‘Quiet City’ 2007), Joe Swanberg (‘Hannah Takes the Stairs 2007) ve Mark ve Jay Duplass kardeşler yer alıyor. ‘Puffy Chair’ (2005) ve ‘Baghead’ (2008) filmlerinin senarist ve yönetmenliğini yapan Duplass kardeşler 2010 yapımı ‘Cyrus’un da yaratıcıları.

‘Mumblecore’ ekolünün aksine ‘Cyrus’ta, John C. Reilly ve Marisa Tomei gibi rüştünü ispat etmiş artistlerin yanı sıra son dönemde ‘Superbad’ ve ‘Get Him to the Greek’ ile geniş bir hayran kitlesi edinen Jonah Hill de bulunuyor. 21 yaşında hala annesi Molly (Marisa Tomei) ile yaşayan Cyrus (Jonah Hill) annesi ile bir partide tanışıp sevgili mertebesine bir anda gelen John’un (John C. Reilly) hayatını zorlaştırmak için elinden geleni ardına bırakmamaya karar verir. Ve olaylar gelişir.

Olaylar gelişir dedim ama itiraf etmek zorundayım, çok da bir gelişme olmuyor. Komedi deseniz o da yok. Filmdeki tek dikkat çekici detay, Jonah Hill’in biraz zorlasanız buzluktan biraz önce kestiği cesedin parçalarını çıkaracakmışçasına sapık bakışları.